1

2

3

4

5

 

Wielkie wody Afryki

Zagadnienie uwodnienia Afryki, czyli tak zwanej hydrologii, to bardzo ciekawy temat, jeżeli chcielibyśmy się w to zagłębić. Dlaczego tak jest? Skąd bierze się ta wyjątkowość Afryki pod tym względem? Zaraz się temu przyjrzymy. Przede wszystkim bierze się ona z różnorodności. Na obszarze pustynnym na przykład, przez większość roku występują tylko rzeki epizodyczne lub okresowe. Na innych zaś obszarach, tworzą się rzeki, które osiągają długość nawet kilku tysięcy kilometrów. Wielkie Rowy Afrykańskie to największe w Afryce skupisko różnorodnych jezior. Największym spośród nich jest Czad. Niestety, jest to jezioro, które obecnie wysycha, z powodu powstałej katastrofy ekologicznej. Wracając do rzek, na większej części powierzchni Afryki nie ma żadnych stałych rzek. Dzieje się tak dlatego, że większość rzek zasilana jest z opadów, nie zaś z wód gruntowych i źródeł. To powoduje, że stan rzek w porze deszczowej jest wysoki, natomiast w porze suchej, jest po prostu niski, a część rzek całkowicie wówczas wysycha. Nieco inaczej kształtuje się sytuacja jezior, chociaż powierzchnia i głębokość jeziora Czad, z powodu jego wysychania bardzo istotnie zależy od poziomu opadów, czyli od pory roku. Ponadto, w Afryce znajdują się dość wyjątkowe jeziora na świecie. Trzecie co do wielkości Jezioro Wiktoria, Drugie, co do głębokości Jezioro Tanganika, czy trzecie co do powierzchni Jezioro Niasa.

Coś dla meteopatów

Każdy człowiek, w jakiś sposób reaguje na zmienną pogodę. Jedni odczuwają te zmiany znacznie intensywniej, inni mają wrażenie, że w ogóle ona nie ma na nich wpływu. Prawdą jest jednak to, że niezależnie od tego, czy wierzymy w działanie pogody na nasze samopoczucie, czy w to nie wierzymy, wybierając się na przykład do Afryki, powinniśmy wiedzieć, jakich zjawisk możemy się spodziewać. Jednym z istotniejszych, szczególnie dla samopoczucia jest ciśnienie atmosferyczne. Na początek, warto wiedzieć, że ciśnienie w Afryce jest wyższe niż na przykład w Europie. W styczniu nad Afryką znajduje się ośrodek niskiego ciśnienia. Nie jest to bardzo niskie ciśnienie, ale jednak. Pomiary wykazały wówczas nieco poniżej 1008 hPa. W lipcu ośrodek ten przesuwa się nad Azję, więc nie dotyczy już interesującego nas kontynentu. Duże znaczenie mają również wiatry. Afryka leży w strefie trzech najistotniejszych wiatrów. Są to: pasaty podzwrotnikowe, wiatry monsunowe i równikowe wiatry zachodnie. Szczególnie charakterystycznymi są tutaj pasaty, które wieją od zwrotnika do osi równikowej, która zmienia się zależnie od pory roku. Mając tę wiedzę możemy odpowiednio zaplanować sobie swój wyjazd i pobyt w Afryce, nie narażając się na nieprzychylne oddziaływanie ciśnienia, czy wiatru. Na pewno uprzyjemni nam to pobyt i pozwoli uniknąć licznych nieprzyjemności.

Deszcze i chmury

Kontynent kontrastów, które dostrzec można na każdym kroku, również w dziedzinie wilgotności utrzymuje swoją pozycję lidera kontrastów. Wilgotność powietrza jest bardzo różna zależnie od pory i regionu. W Afryce występują bowiem zarówno rejony bardzo wilgotne, jak i skrajnie suche. Podobnie rzecz się ma w kwestii występowania zachmurzenia. Dla przykładu, nad Saharą, w styczniu, wilgotność powietrza nie przekracza 20 procent. Wiąże się to z zachmurzeniem w tym okresie wyliczonym na poziomie między 10 a 30 procent. Dla odmiany, w strefie równikowej, zachmurzenie wynosi ponad 80 procent przez cały rok, lokalnie sięgając nawet do 90 procent. Taki poziom zachmurzenia powoduje liczne ulewne deszcze i tym samym wpływa na wilgotność na poziomie około 90 procent. Jeżeli chodzi o same opady, to logicznie, rozkładają się one bardzo podobnie jak i zachmurzenie. To przecież zachmurzenie wpływa na poziom opadów. I tak, największa roczna suma opadów występuje w okolicach Zatoki Gwinejskiej i sięga nawet 4000 mm. Pustynia Libijska natomiast, to miejsce najmniejszej rocznej sumy opadów. Pomiar wykazał około 10 mm rocznie. Jeżeli zaś chodzi o moment największych opadów, to jest to październik, czyli pora deszczowa na sawannie, na półkuli północnej, najmniej opadów notowane jest w lipcu.

Wysokość i zmienność temperatur

Afryka, to kontynent kontrastów i różnic. Dotyczy to zarówno przyrody, krajobrazu, ludności, jak i klimatu. Jednym z elementów klimatu są występujące w danym regionie temperatury. I tu Afryka może nas bardzo zadziwić, chociaż nie ma co spodziewać się bardzo niskich pomiarów, ze względu na położenie względem równika i południka 0. I tak, najwyższe średnie temperatury w lipcu są notowane na Saharze. Ten fakt raczej nikogo nie dziwi, zważywszy, że jest to jedna z największych pustyń na świecie. Ta średnia to 36 stopni Celsjusza. Jednakże, ciekawą wiadomością może być to, że najwyższa temperatura dzienna w tym regionie to 57 stopni. Żeby więc średnia mogła być około 36 stopni, to najzimniejszy moment doby musi być znacznie poniżej 20 stopni. Takie wahania dobowe nie są spotykane w Europie, w klimacie umiarkowanym. Najniższe zaś temperatury w lipcu notowane są na terenie RPA i wynoszą około 10 stopni Celsjusza. Jeżeli chodzi o temperaturę stycznia, to najwyższa została zauważona w Ghanie i na Madagaskarze i wynosi około 28 stopni Celsjusza, najniższa zaś na Saharze, około 12 stopni, a lokalnie spadają nawet do 4. Najczęściej spotykanym pomiarem jest między 20 a 28 stopni Celsjusza. Najwyższa średnia temperatura miesięczna występuje na Saharze, natomiast najniższa średnia została wyliczona w RPA.

Strefy klimatyczne w Afryce

Wybierając się do Afryki na wakacje, czy dłuższy wypad, na przykład badawczy, trzeba dobrze poznać obecne tam strefy klimatyczne. Ma to o tyle ważne znacznie, że pozwala się odpowiednio dostosować do panujących warunków, a po za tym, jeżeli nie jesteśmy zmuszeni do obecności w konkretnym miejscu, możemy wybrać takie, które będzie nam bardziej odpowiadało. I tak, w Afryce spotkamy na pewno strefy klimatyczne gorące i bardzo gorące, ponadto znajdziemy niektóre strefy z klimatu umiarkowanego, czy lokalnie umiarkowanego oceanicznego chłodnego. Strefy są symetryczne względem równika. Co to oznacza? Rozmieszczenie poszczególnych stref klimatycznych jest takie samo na północy i południu kraju. Z tą jednak różnicą, że część północna kontynentu jest znacznie bardziej rozciągnięta niż południowa. Co za tym idzie, strefa kontynentalna występuje tylko na północy. Duży wpływ na strefy klimatyczne mają również prądy morskie opływające Afrykę. Ich znaczenie nabiera mocy dzięki wyrównanej linii brzegowej kontynentu. Fakt, że Afryka znajduje się na dwóch półkulach sprawia, że w lipcu w północnej części kontynentu jest lato, a w południowej zima. W styczniu sytuacja się powtarza, z tym że odwrotnie. Widać zatem, jak ciekawym i niezwykłym miejscem jest Afryka. Taka różnorodność w obrębie jednego kontynentu jest nie tylko nie spotykana, ale przede wszystkim niezwykle fascynująca.

Ukształtowanie powierzchni Afryki

Afryka, to kontynent, który wielu kusi swoimi niezapomnianymi widokami. To krajobraz ukształtowany wiele milionów lat temu, można więc, w pewnym sensie, spotkać się tutaj z początkiem nie tylko cywilizacji, ale w ogóle świata. Jak zatem wygląda ukształtowanie powierzchni w Afryce? Kontynent ten to przede wszystkim rozległe wyżyny, których krawędzie opadają ku wybrzeżom Afryki. Nieliczne niziny mają przede wszystkim kształt niecek, jednym z przykładów i zarazem największą taką niziną jest Kotlina Kongo. Północ i południe Afryki usiane są licznymi górami, również na Wyżynie Abisyńskiej znajdziemy góry. W Afryce znajdziemy bardzo niewiele obszarów nizinnych. Jak wspomniano już wyżej, jest to teren przede wszystkim wyżynny. Generalnie, kontynent afrykański jest dość zwarty. Dużymi półwyspami są tylko Półwysep Somalijski i Półwysep Barka. Wyspą należącą do Afryki jest Madagaskar. Od lądu oddziela go kanał Mozambicki. Pozostałe wyspy są i nieliczne i niewielkie. Ogółem, wyspy należące do Afryki, to tylko dwa procent powierzchni całego kontynentu. Co ciekawe, Afryka nie ma też zbyt wielu zatok. Największą z nich jest Zatoka Gwinejska. Ogółem linia brzegowa Afryki jest dość wyrównana. Wybrzeża są z plażą lub narastające, rzadko kiedy znajdują się wybrzeża skaliste, obecne głównie na wyspach.

Bogactwo surowców mineralnych

Afryka to kontynent różnorodności. Z jednej strony piękne dżungle, z drugiej pustynia. Z jednej strony zatrważająca nędza jego mieszkańców, z drugiej zaś wielkie bogactwo surowców mineralnych. Wśród nich można by wymieniać tak naprawdę niemalże bez końca, to, co można znaleźć w Afryce. Znajdziemy tu na przykład różnorodne surowce metaliczne. Pośród nich będą rudy żelaza, niklu, miedzi, manganu, antymonu, chromu, kobaltu, wanadu, uranu oraz złota, srebra i platyny. Sama lista surowców metalicznych powinna nasunąć jeden wniosek, to powinien być niezwykle bogaty region. Jeżeli dodać do tego jeszcze złoża diamentów, bogactwo rozumie się samo przez się. Tak jednak nie jest. Afryka, jest najbiedniejszym miejscem na ziemi. Trochę to przerażające, biorąc pod uwagę naturalne bogactwo, a przez to i możliwości płynące z odpowiedniego zarządzania takimi surowcami. Można tu również znaleźć węgiel kamienny, ropę naftową i gaz ziemny, czyli najdroższe pośród ziemskich surowców. Jednak i to nie wpływa na powodzenie i dostatnie życie mieszkańców. Co również jest niezwykle istotne, to niektóre z surowców, są w stałym procesie odtwarzania, a zatem, ich pokłady są niewyczerpane. Nawet intensywne wydobycie nie spowoduje, że ich zabraknie całkowicie. Może się tylko spowolnić proces odkładania i kumulacji surowców.

Wyjątkowa tektonika Afryki

Ukształtowanie tektoniczne krajów i kontynentów, to niezwykle istotna informacja nie tylko dla mieszkańców danego miejsca, ale również dla turystów. Tektonika to przede wszystkim bezpieczeństwo pobytu w danym miejscu. Płyty tektoniczne są bowiem w ciągłym ruchu. Ten ruch powoduje trzęsienia ziemi, ruchy dna oceanicznego i powstawanie fal zwanych tsunami. Afryka leży w całości na płycie afrykańskiej. To największa z płyt na ziemi. Daje więc ona znaczne poczucie bezpieczeństwa, nie tylko mieszkańcom, ale również przyjezdnym. Nawet jeżeli płyta zacznie się poruszać, to nie zderzy się w najbliższej okolicy z inną, a dzięki temu nie dojdzie do żadnego kataklizmu. Takich nieszczęść można spodziewać się przede wszystkim na styku płyt. Płyty tektoniczne, to jednakże nie tylko zagrożenia. To również ukształtowanie terenu w danym miejscu. I tak, najważniejszymi i najbardziej charakterystycznymi strukturami geologicznymi w Afryce, powstałymi już wiele milionów lat temu są Góry Przylądkowe i Góry Atlas. Jednakże, największą strukturą są Wielkie Rowy Afrykańskie. Każda z płyt tektonicznych ziemi ma swoje szczególne elementy, jak platformy i tarcze. To samo dotyczy płyty afrykańskiej. Składa się ona z platformy afrykańskiej i wielu licznych tarcz, wzniesień i synekliz. Ich dokładna analiza nie jest w tym miejscu konieczna, dość wspomnieć, że ich obecność wpływa bezpośrednio na ten krajobraz, który widzimy, czyli liczne góry, wzniesienia, pasma górskie, jak również zapadliska, czy właśnie rowy afrykańskie.

Położenie i granice w Afryce

Afryka, kontynent różnic i różnorodności. Na jego ogólny kształt i zarys wpływa bardzo wiele czynników i elementów. Jednym z nich jest jego położenie geograficzne. Otóż, Afryka położona jest po obu stronach równika i po obu stronach południka 0. To dość istotna informacja, szczególnie pod względem klimatycznym, jednakże nie tylko. Taka lokalizacja wpływa również na wiele innych aspektów tego kontynentu, jak chociażby jego roślinność, czy zamieszkujące Afrykę zwierzęta. Fakt, że Afryka jest w ten sposób położona, sprawia, że jest tam znacznie większe nasłonecznienie, niż na innych kontynentach. Zjawisko takie nazywane jest górowaniem słońca. Wyżej położone słońce intensywniej nasłonecznia ląd. Granice kontynentu to przede wszystkim woda. Opływa ją ocean Indyjski i ocean Atlantycki. Od północy, Afrykę od Europy oddziela Morze Śródziemne. Od Półwyspu Arabskiego zaś, Afrykę oddziela Morze Czerwone. Przy czym, Morze Czerwone, należy do wód Oceanu Indyjskiego, zaś Morze Śródziemne, to wody Oceanu Atlantyckiego. Jedyną granicą lądową jest tak zwany Przesmyk Sueski, na którym zbudowany jest Kanał Sueski. Ma on ponad sto kilometrów i uznawany jest za dokładną granicę oddzielającą kontynenty. Afryka, to tak naprawdę bardzo bliski sąsiad krajów rozwiniętych, jednakże to sąsiedztwo nie wpływa na postęp rozwoju w samej Afryce.

Informacje ogólne o kontynencie

Afryka to niezwykle piękny i zróżnicowany kontynent. Nie tylko pod względem ukształtowania terenu, ale również pod względem klimatu, roślinności, zwierząt i krajów. Właściwie, to zacząć by należało od tego, że Afryka, to drugi pod względem powierzchni kontynent na świecie. Ponadto, to kontynent przez, który przechodzi równik, obydwa zwrotniki i południk 0. Na pewno ma to niebagatelny wpływ nie tylko na klimat, ale ogólny wygląd całego kontynentu. Jako ciekawostkę, warto dodać, że jest to kontynent, na którym jest największy przyrost naturalny, a co za tym idzie, jest to również miejsce, gdzie znajduje się najwięcej dzieci. Z drugiej zaś strony, gospodarczo, jest to najsłabszy kontynent. Tę biedę widać niestety na każdym kroku. Wiąże się to również z innymi dotkliwymi zdarzeniami w Afryce. Jako przykład można by tu podać zagrożenia zdrowotne, jak malaria i HIV. Bieda wpływa również na poziom niedożywienia wśród mieszkańców kontynentu. Innym nieszczęściem, jakie dotyka liczne kraje Afryki są wojny domowe i liczne konflikty. Ten piękny pod względem natury kraj, jest jednocześnie bardzo wyniszczony i zgnębiony przez biedę, wojny i niewłaściwy podział dóbr. To wyjątkowe miejsce zasługuje na wielką uwagę, nie tylko pod względem turystycznym, ale również interwencyjnym państw bogatszych, które mogłyby wyprowadzić kontynent z tak skrajnej nędzy.